Vers gestreken II – 2 luik los

Biografie Oey Tjeng Sit

De Amsterdamse apotheker‑kunstenaar Oey Tjeng Sit (1917–1987) schroomde er niet voor bezoekers van een kunstbeurs proppen krantenpapier naar blikjes te laten gooien, kooien met papieren proppen in brand te steken, pakhuizen met hetzelfde materiaal te vullen en zijn kunstwerken te voorzien van titels als ‘Fietsend tegen de wind in kun je wel eens vergeten dat het wiel is uitgevonden’, ‘Wie in een leeg zwembad duikt is eerder vergeetachtig dan kippig’ of ‘Het goud van een politicus zit in zijn kunstgebit’.

Oey Tjeng Sit — wiens naam ‘Solide Helder Geel’ betekent — werd geboren in Purwokerto (Java), aan de voet van de vulkaan de Kloet, die dit feit volgens hemzelf ‘op eruptieve wijze’ luister bijzette. Geboren in… het Chinese Drakenjaar was hij vrijgesteld van de plicht om voor zijn ouders te zorgen. Na de Chinese school en de HBS in Bandoeng te hebben doorlopen, vertrok hij naar Nederland om farmacie te studeren. Pas twintig jaar later opende hij ‘Apotheek Oey’ aan de Prinsengracht 128, schuin tegenover de Westertoren.

Vanuit deze plek bestookte Oey — door Betty van Garrel ooit omschreven als ‘een drakenmens met een passie voor Dada’ — zijn buurtgenoten met kunst in ‘Oey’s Etalage’, een leeggeruimde apotheekvitrine. De installaties en performances die hij daar samen met door hem uitgenodigde kunstenaars presenteerde, brachten kunst buiten het circuit van galeries en musea. Het leverde hem de titel ‘nestor van de hoofdstedelijke window‑art’ op.

Het oeuvre van de autodidact Oey wordt gekenmerkt door grote artistieke veelzijdigheid. Na een periode van surrealistisch tekenen en schilderen legde hij zich toe op lino’s, collages en het uitgeven van boeken via zijn eenmansuitgeverij ‘De Vingerpers’.

In zijn collages (vaak met Oost-Indische inkt en penseel) en installaties gebruikte hij veelvuldig krantenpapier, waarvan hij het vluchtige, aan de actualiteit gebonden bestaan wilde verlengen. De krant riep bij Oey talloze vragen op — zoals ‘Is het gewicht van het gedrukte nieuws meetbaar?’ en ‘Wat is hout­houdender dan krantenletters?’ — die hij beeldend onderzocht zonder ooit een sluitend antwoord te verwachten.

‘Als er al een orde der dingen bestaat, dan is deze van tijdelijke aard’, schreef Oey, die zijn teksten graag liet ondertekenen door zijn alter ego ‘Hendrik Saboteur’
Lees meer